Azospermi

Azospermi (Menide Sperm Yokluğu)

Azospermi, menide hiç sperm bulunmaması durumudur; değerlendirme ve tedavi, altta yatan nedenin doğru tanımlanmasına dayanır. Azospermi obstrüktif (tıkanıklık) ve non-obstrüktif (sperm üretim bozukluğu) olarak iki ana gruba ayrılır. Doğru sınıflama, doğal yolla gebelik şansı, cerrahi gereklilik ve yardımcı üreme teknikleri planı açısından kritiktir.

Tanı

  • Tekrar semen analizi: WHO 6. baskı prosedürlerine göre örneklerin doğru alınması ve gerekirse santrifüj pelleti incelenerek azospermi doğrulanır; çoğu durumda en az iki örnek önerilir.

  • Hormonlar ve genetik: FSH, LH, testosteron (gerektiğinde prolaktin/estradiol), karyotip ve Y-kromozomu (AZF) mikrodelesyon testleri non-obstrüktif olgularda standarttır.

  • Tıkanıklık şüphesi (OA): Transrektal/ skrotal USG, ejakülatuar kanal tıkanıklığı için değerlendirme; CBAVD (doğuştan bilateral vas deferens yokluğu) olgularında CFTR mutasyon taraması ve partnerin genetik değerlendirmesi önerilir. 

  • Retrograd ejakülasyon ayırıcı tanısı: Boşalma sonrası idrarda sperm aranması ve uygun durumlarda idrar içinden sperm geri kazanımı planlanabilir.

  • Pratik not: Bazı kaynaklar ilk testten ≈2 hafta sonra tekrarlamayı önerir; ateşli hastalıklar/ilaçlar geçici etkilenme yapabilir.

Nedenleri

Obstrüktif azospermi (OA): Vaz deferens/epididim/ejakülatuar kanal tıkanıklıkları; vas yokluğu (CBAVD) sık nedenlerdendir. PMC

Non-obstrüktif azospermi (NOA): Testiste sperm üretiminde azalma/olmama (klinefelter, AZF delesyonları, kemoterapi vb.); nadiren hipogonadotropik hipogonadizm gibi hormonal nedenler. Ulusal Biyoteknoloji Bilgi Merkezi

Tedavi seçenekleri (nedene göre planlanır)

1) Obstrüktif azospermi (OA)

  • Mikrocerrahi rekonstrüksiyon (vazovazostomi/vasoepididimostomi) veya ejakülatuar kanal tıkanıklığında TURED ile kanalın açılması; uygun olmayan durumlarda sperm elde etme + ICSI.

  • CBAVD: Rekonstrüksiyon mümkün olmadığından epididimal veya testiküler sperm elde edilip ICSI ile gebelik planlanır; CFTR için çiftin genetik danışmanlığı önemlidir.

2) Non-obstrüktif azospermi (NOA)

  • Hormonal nedenler (hipogonadotropik hipogonadizm): hCG ile başlanıp gerekli olgularda FSH eklenir; aylar içinde menide sperm çıkışı hedeflenir.

  • Varikosel eşlik ediyorsa: Seçilmiş NOA olgularında varikosel onarımı bazı çalışmalarda ejakulata sperm çıkışı ve/veya micro-TESE başarı oranlarını artırabilir; kanıt heterojen olduğundan olgu bazlı karar verilir.

  • Sperm elde etme (SR): NOA’da altın standart mikrodiseksiyon TESE (micro-TESE)’dir; AUA/ASRM bunu önerir. Genel NOA popülasyonunda SR oranları çalışmalara göre ≈%30–50 bandındadır; tekrar micro-TESE ile kümülatif oran artabilir.

    • Genetik alt gruplar: AZFc delesyonlu olgularda micro-TESE ile ortalama ≈%47 SR bildirilmiştir. AZFa/AZFb tam delesyonlarda başarı olasılığı çok düşüktür ve TESE önerilmez.

  • Elde edilen spermin kullanımı: Testiküler/epididimal spermle ICSI zorunludur.

 

Neden Ataşehir Üroloji – Prof. Dr. Murat Tuncer?

  • Kişiye özel değerlendirme (aktif–stabil faz ayrımı, açı ölçümü, fonksiyon analizi)
  • Kanıta dayalı ameliyatsız ve cerrahi seçeneklerin tamamına hâkim yaklaşım
  • Doğal görünüm, fonksiyon ve memnuniyeti birlikte hedefleyen planlama

Sık Sorulan Sorular

Azospermi kesin kısırlık mıdır?
Hayır. Nedene göre tedavi ya da sperm elde etme + ICSI ile biyolojik ebeveynlik mümkündür.

Kaç test gerekir?
Azospermi tanısı çoğunlukla en az iki uygun semen analiziyle doğrulanır; gerektiğinde pellette arama yapılır.

Tıkanıklık varsa ne yapılır?
Uygun hastada mikrocerrahi veya TURED ile açılabilir; uygun değilse sperm elde edilip ICSI yapılır.

NOA’da en etkili sperm arama yöntemi?
Kılavuzlara göre micro-TESE.

AZF delesyonu saptanırsa?
AZFc’de SR şansı görece daha yüksek; AZFa/b tam delesyonlarda TESE genellikle önerilmez. Genetik danışma şarttır.